2. Kafli

XI Erindi.
Fyrir þá sem ekki hafa áttað sig á samhengi sögunnar skal fyrsta erindi drápunnar endurkveðið, þó með áherslu breytingum, nú sem ensk sonnetta í stíl John Keats sem var uppi á sama tíma og sameiginlegur forfaðir Æris og Hals um 1795. Hann bjó á Kaldbak og af honum kominn stór ættbógi.

Að Dratthalastöðum þeir dýru flúa,
drösulreiðar er engir að hlúa,
og í fleti sinn drottinn þeir dýrka og blóta.

Þeir dratthalans kunna lítt að njóta,
því sæturnar heima seint að þeim snúa,
ef sýnist með örgum þær þurfi búa.

Örlögin erfið þeim er ætlað að hljóta
ef augum til kvenna þeir hætta að gjóta.


XII Erindi.
Þegar Ærir hafði áttað sig á glappaskoti sínu og var burtrækur orðinn og dæmdur til skógargöngu, leitaði hann ráða hjá konum sem honum stóðu nærri. Höfðu þær áður ráðið honum heilt í ýmsum málum s.s. draumaráðningum og oft verið forspáar. Þó þær hafði spáð getnaði sem aldrei varð hafði hann enn fulla trú á þeim og virti umfram aðrar forynjur er kukl stunda. Forspágáfa þeirra hafði fram að þessu aldrei brugðist fremur en ráð Njáls Gunnari. Hafa skildi Ærir ráð þeirra. Lögðu þær fyrir að hann riði noður í land á slóðir höfuðbýlisins Raufarhafnar, en þar leyndist fornt býli hvers nafn hafði af tepruskap verið breytt á síðari árum. Var það landnámsjörðin Mígandirauf, sem nefnd var eftir náttúruvætti einu í landinu. Þótti Æri það þjóðráð og hélt af stað.

Er í fjósi var fundinn drengurinn káti,
fjandinn varð laus, þó dömurnar gráti,
niður í svörðin, varð svanninn lútur.

Sem aldrei fyrr hafði gerst hreiðurdrútur,
í vindinum liðaðist lindans lauf,
sem líklega átti aðeins skjól í Mígandirauf.

Í reiðinni norður um heiðar og hjalla
varð höfðinginn viltur á veginum mjalla.


XIII Erindi.
Halur hefir haft spurnir af reið Æris norður í land og mun hann hafa riðið um héruð af glæsibrag; fyrir liggur að heimsækja gamlan ættingja nærri Melrakka (-sléttu) sem þar mun liggja í haugi. Varkárni þarf Ærir að sýna er hann ríður ókunna stíga þar sem margir ójafnaðarmenn eru í landsfjórðungi þessum. Hali var eigi kunnugt um forynjur þær er Ærir hafði til leitað en heimasætan að Mígandirauf hefur tekið gleði sína að nýju eftir að hafa séð fola þann er Ærir bar.

Halur kvað:

Reið´ann á Röðli norður í land,
raunar aðeins með þvagpoka og bland.
Á sjálfri Mígandirauf
eftir mátulegt gauf,
maðurinn þurfti að losa hland.

Steig´ann á stokk á Mígandirauf,
stúlkan hresstist er sýndist dauf.
Þar var heimasætan
hjálpsöm að væt´ann
og hamingjan upp úr sauð.


XIV. Erindi.
Halur skýtur í allar áttir espar upp seið gegn andskotum sínum og lætur kné fylgja kviði í eftirfarandi kviðlingum.

Karlmennsku sinni hampa hátt,
Halur veit þá eiga bágt,
karla er reyna,
og konur sem meina,
körlum aðgang með risið lágt.


XV. Erindi.
Halur sér viðbrögð sveitunga sinna sem hrökklast undan kraftaskáldinu.

Himinn undan háum fellur,
Halur allur og skellur,
ýmsir hrökkva,
aðrir stökkva,
er í honum gellur.

XVI. Erindi.
Halur var í ham og rifjaði upp þegar hann sá Æri og félaga hans fáa og smáa taka til fótanna. Þótti honum reið þeirra ekki glæsileg. Halur kvað því hesta- og raunavísur um ferðina norður.

Þýtur um völl á þeysireið,
þokkalítið er hans skeið.
Vopnið bar
veit ég þar
voðalega undan sveið.

Ekki skal á frænda lýsa frati,
þó fáir klárar haldi á baki,
en Trotsky þver
og þrjóskan ber,
þungan nær endagati.

Dolores-Trotsky kallast klárinn,
en kannski voru það gömlu árin,
en fá bætti,
sá fjórfætti,
fjandans sárin.

Í Áfangagili, hélt að illa færi,
ári fyrir honum Æri.
Því eftirreið
undan sveið
í ógurlegu rassæri.

Ærir reyndi að bera hönd yfir daus sér með veikum mætti enda orðin sár af baráttu sinni. Hann reynir að skjóta vísum til baka en er ekki gott skáld.

Í huganum Halur sér hreykir,
hátt og manndómnum feykir.
En sjáir þú dílinn,
þarftu ekki procto-sed-stílinn,
þó þú við rassin leikir.


XVII Erindi.
Um villur Æris á fjöllum. Kom í ljós þegar á reyndi að Ærir var bæði illa að sér í landafræðum og gerðist áttaviltur á fjöllum. Hafði hann með mannsöfnuð nokkurn og stóð hrossa en kunni lítt til verka í þeim stóræðum sem fylgja landshornareið. Hann var þó alltaf fyrir mat.

Í landafræði skal löngum minnast,
langar fjörur þar ei finnast,
en rúgbrauð gott
með silungsvott,
má þar líka kynnast.

Til að reyna að stappa stáli í menn sína segir hann þeim sögur af óförum á Tvídægru og reynir að yrka. Það gekk illa og afraksturinn eftir því, enda allir orðnir svangir og ekkert nesti með:

Rennur á kappa rúgbrauðsæði,
rifja upp og lifna við.
Taðreyktan silung og smjörið bæði,
smyrist á að góðum sið.

Rúgbrauð sneitt af ráðnum hug,
reynist besti kostur.
En þegar hugur hefst á flug,
helst við því er ostur.

XVIII. Erindi.
Þegar hungrið sverfur að er fátt til ráða til að halda uppi móral og reynir Ærir að kveða mönnum sínum hetjukvæði en í seinheppni sinni lýsa þau best villum hans.

Upp á hestinn hentist hann
og horfði stíft til fjalla.
Ómar báru alla leið,
öræfin þau kalla.

Á fjöllum eru fyrnindi mikil,
fram til þeirra hugur líður.
Finnur á fáknum frækna,
fremstur í stóðinu ríður.

Ef í huga hossast nú,
heilla knapinn góði.
Forreiðina finnur þú
fremst í þessu stóði.

Aftast í stóði er eftirreið,
engin um það efast.
Allt of löng er þessi leið.
Lítið hugur sefast.

Eftirreiðin á undan fór,
enginn vildi bíða.
það er satt og því ég sór,
seint í forreið ríða.


IXX. Erindi.
Halur hafði fregnir af vandræðagangi þeim sem Ærir átti með stóðið og því að hann var orðin áttaviltur. Hafði Halur sóma mikinn af þessu kvæði og þótti vegur Æris fara lækkandi.

Flykkist framhjá mér
forreiðin sem her.
Upp bifast
enda silast
eftirreiðin fram úr þér.

Halur kvað áfram og vænti þess að hann bráðin væri hans brátt og hann næði fram fullkomnum hefndum:

Gaman væri að gantast við
góðhestin hann Æri.
Væntanlega verður bið
að veið´ann á færi.

Þekktum og þolmiklum fola,
þeysir Halur á.
Ekki víst að allir þola,
afglapa ríða hjá.

Héldu saman hjónin út,
hirðingjar fyrir þeim lágu.
En reiðmennskuna kváðu í kút
karlar sem Æri sáu.

Hví skyldi æpa vol eða víl,
þó varla sjáist í Ærisdíl.
Hins vegar sést,
á vefnum efst
vofa Æris í sjúkrabíl.


XX. Erindi.
Þetta er erindið sem Ærir aldrei kvað en vildi að hann hefði gert, enda honum mikið niðri fyrir.


Eftirmáli.
Líkur hér 2. kafla en í næsta kafla segir frá samskiptum Hals við húsfreyju sína í stíl séð og heyrt og þegar Ærir ríður heim að Klaufabrekku til vinar síns Hórasar. Ærir er stíflaður í báða enda.